Ekologia w projektowaniu opakowań - eko-dizajn

Żyjemy w czasach coraz większej świadomości ekologicznej, w świecie, który zwraca uwagę na zachowanie naszego globu w dobrej kondycji dla kolejnych pokoleń. Jako jedyni na świecie wytwórcy odpadów wszędzie zostawiamy ślady swojej obecności – niekoniecznie piękne i potrzebne ślady. Korporacje już od kilku lat zwracają baczną uwagę na coraz silniej umotywowane ekologią wybory konsumenckie i odpowiednio dostosowują asortyment. Jest to wyjątkowo widoczne w sektorze opakowań, ponieważ to on generuje najwięcej odpadów.


Opublikowany przez Equity Advisors raport „Branża opakowań w Polsce 2010-2016 i prognozy 2017-2020” wskazuje, że na polskim rynku dominuje produkcja opakowań plastikowych i z tworzyw sztucznych, generując niemal 50% przychodów całego rynku.

Jednak rynek nie jest stały – ulega i będzie ulegać zmianom. Na jego kształt niewątpliwy wpływ mają zmiany demograficzne, ale także styl życia i konsumpcji. Troska o środowisko naturalne i rosnąca świadomość ekologiczna konsumentów powodować będzie zwiększenie liczby opakowań z materiałów biodegradowalnych i poddających się recyklingowi. Kilka lat temu Packaging World wraz z DuPont przeprowadził badanie trendów rynkowych wśród pięciuset przedstawicieli branży opakowań. Uczestnicy wskazali koszty produkcji jako najważniejszy i aktualny czynnik wyznaczający trendy dla opakowań. Przy pytaniu o perspektywy rozwoju rynku ponad połowa respondentów wskazała zrównoważony rozwój, a więc czynniki ekologiczne. Konsumenci coraz częściej nadają znaczenie nie tylko produktowi, który kupują, ale także cechom jego opakowania wcześniej pomijanym – czy łatwo je poddać recyklingowi, czy posiada odpowiednie certyfikaty i jaki ma wpływ na miejsce, w którym żyją. Polska wydaje się być nieco w tyle za bardziej zorientowanymi ekologicznie sąsiadami z Europy Zachodniej, jednak i ta perspektywa ulega przeobrażeniom na naszych oczach. Wg polskiej edycji badań Climate Change (dom mediowy MPG) 80% polskich klientów woli kupować produkty firm zaangażowanych w ochronę środowiska naturalnego, a ponad 20% z nich jest gotowa zapłacić za takie produkty wyższą cenę.



Ekologiczne opakowanie butów Puma


Ta tendencja wymaga odpowiedzi wszystkich uczestników rynku opakowań, a więc także i projektantów. Ekologia wymusza położenie nacisku na design, który ma nie tylko przyciągnąć uwagę konsumenta, ale także dopasować się do potrzeb nowego, świadomego rynku. Design w ujęciu eco-friendly to niezastąpiony nośnik pozytywnych idei, informacji, które będą rozwijały w konsumentach świadomość i troskę o środowisko naturalne. Zmieniająca się postawa konsumentów jest dobrą okazją dla projektantów, by wykorzystali siłę i możliwości, które są w ich rękach i wpływali pozytywnie na rynek opakowań. Rolą designera (poza stworzeniem najlepszego projektu) jest elastyczne dopasowywanie swojej pracy do trendów i wydarzeń, które kształtują rynek i myślenie konsumentów. Opakowanie może być najlepszą (i bardziej opłacalną) formą wizytówki marki, nic więc dziwnego, że firmy coraz częściej rezygnują z wysokonakładowych kampanii reklamowych, przesuwając swoją uwagę ku dobrym projektom packagingowym.

Jakie miejsce na współczesnym rynku zajmuje ekodizajn? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba zacząć od definicji samego zjawiska, a właściwie dwóch.


Ekodizajn to po pierwsze projektowanie graficzne, którego celem jest podkreślenie naturalności i ekologiczności produktu, ale także projektowanie wzornicze, które wykorzystuje naturalne, biodegradowalne materiały.

Od niszowych, luksusowych marek po masową Coca Colę – eko opanowało niemal wszystkie segmenty i projektanci muszą się z tym zmierzyć.



Grzyby w produkcji opakowań - Ecovative Design


Ciekawym przykładem może być tu firma Ecovative Design, która wprowadziła do produkcji opakowań grzyby. Do bazy z biodegradowalnych surowców (np. otrąb czy pasteryzowanych nasion) dodaje się grzybnię w roli silnie wiążącego spoiwa. Takie opakowanie swoją wytrzymałością przypomina plastik i można je dowolnie formować. Tu do gry wchodzi projektant, który może swobodnie połączyć obie definicje ekodizajnu w jednym projekcie. Korzystając z ekologicznej bazy, jaką jest surowiec opakowania, możliwości wzornicze i graficzne są niemal nieograniczone. Wydawać by się mogło, że tak nietypowe opakowania staną się domeną niszowych firm, a tymczasem z rozwiązań zaproponowanych rzez Ecovative Design korzysta między innymi teleinformatyczny gigant – Dell.


Marki coraz częściej podkreślają naturalność i ekologiczność swoich produktów. Na rodzimym rynku nietrudno odnaleźć etykiety, które wyraźnie podkreślają ekologiczność swoich produktów. Wzornictwo pozostaje nieco w tyle, ale biorąc pod uwagę wspomniane wcześniej badania perspektyw i trendów na nadchodzące lata możemy się spodziewać, że 50% udział plastiku w rynku opakowań będzie się sukcesywnie zmniejszał.